James Baldwin

Gepubliceerd op
22 juli 2018

James Baldwin. Vaak als ik naar hem luister, heb ik de indruk een heel, heel goed gesprek te hebben. Ik vraag hem niets, letterlijk, maar mijn vragen mogen er wel zijn. Elke vraag beantwoorden is een nieuwe vraag formuleren (ik parafraseer), bij Baldwin is dat vanzelfsprekend. Opmerkelijk, voorlevend, intrigerend. Ongemakkelijk waar, vrijwarend waar. Hier spreekt een mens die oprecht begrijpt waar hij het over heeft, wat in de kern van de zaak gezegd wordt en ongezegd blijft, waar we omheen draaien, wat ongezien wordt, welke vraagtekens eigenlijk uitroeptekens zijn, welke waarheden gestolde overtuigingen zijn, welke zorg rechtvaardig-zijn impliceert, hoe angst des mens is, hoe optimistisch dan tóch. Een klinkklare oproep tot helder, assertief, integrerend denken.
Hoe ik dat kan weten, dat hij het kan weten? Dát weet ik niet zeker, maar ik weet wel zeker dát hij werkelijk begrijpt, begrip vormt. En vormt, vormt, vormt.
Het is ook ongemakkelijk, naar Baldwin luisteren, want verweer valt weg, privileges worden benadrukt en bewust lijden heeft Baldwin's begrip gevormd. Een radicaal pleidooi voor nuances en begrip, zo komt het binnen. Luister, luister, luister, dicteert 't daar.

Soms hoef je niets terug te zeggen, woordwerkelijk uit te wisselen, om toch een goed gesprek te hebben. Baldwin gaat middels zijn doortastende wijsheid in gesprek met 'de natuur van mens-zijn' in je. Je geweten en met elkaar gedeelde kwetsbaarheid gaan in dialoog. Dát is een goed gesprek.

*Uitgeverij de Geus verkoopt vanaf Oktober twee vertaalde essays van Baldwin, Niet Door Water Maar Door Vuur.
Ook de filmische documentaire I Am Not Your Negro is een aanrader.